Bó thép vằn uốn móc xếp chồng, loại cốt thép dùng cho dầm, cột, sàn nhà

Cách tính khối lượng thép cho dầm, cột, sàn đều quy về một phép nhân: tổng chiều dài của từng đường kính nhân với khối lượng mỗi mét của đường kính đó. Thép tròn nặng d² × 0,00617 kg/m, trong đó d là đường kính tính bằng mm. Bài này đi qua từng cấu kiện bằng ví dụ tính theo mỗi mét dầm, mỗi mét cột và mỗi m² sàn, kèm các khoản hay bị tính hụt. Nếu cần chọn kỹ hơn, mời xem Dự toán thép xây nhà 2.

Tóm tắt nhanh

  • Khối lượng mỗi mét thép tròn = d² × 0,00617, d tính bằng mm.
  • Lấy chiều dài thực của từng thanh (đã gồm neo, nối chồng, móc), không lấy chiều dài hình học.
  • Dầm và cột: tính khối lượng trên mỗi mét, rồi nhân với chiều dài thật.
  • Sàn: tính trên mỗi m², rồi nhân với diện tích sàn.

1. Khối lượng thép tính từ đâu?

Khối lượng bằng thể tích nhân khối lượng riêng. Với thép tấm dày 1 mm, mỗi m² nặng 7,85 kg/m². Từ con số đó suy ra mọi công thức khác: thanh tròn đường kính d có tiết diện bằng π nhân d² chia 4, nhân tiếp với khối lượng riêng ra khối lượng mỗi mét. Rút gọn đơn vị, ta được hệ số 0,00617 áp cho d tính bằng mm, kết quả ra kg mỗi mét.

Thanh d10 nặng 0,617 kg/m, thanh d20 nặng 2,47 kg/m. Đường kính tăng gấp đôi thì khối lượng tăng gấp bốn. Nếu cần chọn kỹ hơn, mời xem Thép D10 nặng bao nhiêu kg.

Đường kính (mm) Khối lượng (kg/m)
8 0,395
10 0,617
12 0,888
14 1,21
16 1,58
18 2,00
20 2,47
22 2,99
25 3,86

Nguồn: tính theo công thức tiết diện nhân khối lượng riêng của thép, ngày 16/11/2026. Barem nhà máy làm tròn khác đôi chút ở chữ số cuối.

Nhầm d16 thành d18 làm khối lượng mỗi mét lệch hơn một phần tư, và sai số đó nhân lên theo từng mét thanh trong bảng bóc tách.

Muốn xem đủ các cỡ từ phi 6 đến phi 32, mở bảng tra trọng lượng thép xây dựng của site. Bài này tập trung vào bước còn lại: biến bảng ấy thành con số cho dầm, cột và sàn.

2. Đọc ký hiệu cốt thép trên bản vẽ thế nào?

Mặt cắt dầm với 2Φ16 lớp trên, 3Φ18 lớp dưới và đai Φ8a150 có chú giải từng ký hiệu
Ví dụ ký hiệu cốt thép trên mặt cắt dầm: số sau chữ Φ là đường kính, số sau chữ a là khoảng cách giữa hai thanh liền kề.

Bản vẽ kết cấu ghi thép bằng ký hiệu rút gọn. Đọc sai một ký hiệu là sai cả dòng bóc tách, nên làm quen với ba dạng hay gặp trước khi tính.

  • 3Φ18: ba thanh, mỗi thanh đường kính 18.
  • Φ8a150: thép đai đường kính 8, hai đai liền kề cách nhau 150.
  • Φ10a200: lưới thép đường kính 10, hai thanh liền kề cách nhau 200.

Số đứng sau chữ Φ là đường kính, số đứng sau chữ a là khoảng cách giữa hai thanh liền kề. Cả hai ghi bằng milimét, theo quy ước chung của bản vẽ xây dựng.

3. Quy trình bóc tách khối lượng thép gồm những bước nào?

Người bóc tách khối lượng làm theo một trình tự cố định, vì chỗ sai thường nằm ở khâu lấy chiều dài chứ không ở phép nhân.

Sơ đồ năm bước bóc tách khối lượng thép, từ lập danh sách thanh đến cộng hao hụt
Trình tự năm bước bóc tách khối lượng thép nêu ngay dưới đây.
  1. Lập danh sách thanh theo bản vẽ: ký hiệu cấu kiện, đường kính, số thanh, chiều dài.
  2. Tính chiều dài thực của từng thanh: chiều dài hình học cộng đoạn neo, nối chồng và móc.
  3. Nhân tổng chiều dài mỗi đường kính với khối lượng mỗi mét ở bảng trên.
  4. Cộng dồn theo đường kính, rồi theo cấu kiện; đổi sang tấn ở bước tổng.
  5. Cộng hao hụt cắt và uốn theo tỉ lệ đã thống nhất với nhà thầu, rồi đối chiếu bảng thống kê thép trên bản vẽ.

Hồ sơ thiết kế đã có bảng thống kê thép thì lấy bảng đó làm gốc. Phép tính trong bài chỉ để kiểm tra chéo, không thay cho bản vẽ.

4. Cách tính khối lượng thép cho dầm

Thép dầm gồm thép dọc chạy suốt nhịp và thép đai quấn quanh. Chiều dài mỗi thanh dọc bằng nhịp dầm cộng đoạn neo hai đầu vào cột hoặc dầm chính. Đoạn neo và nối chồng do thiết kế quy định theo bội số đường kính thép.

Để ví dụ không phụ thuộc kích thước từng công trình, ta tính khối lượng trên mỗi mét dài dầm. Lấy dầm có 3Φ18 ở lớp dưới và 2Φ16 ở lớp trên, cả hai chạy suốt chiều dài dầm.

Ví dụ tính thép dọc dầm

  • Lớp dưới: 3 thanh d18 nặng 6,00 kg trên mỗi mét dầm.
  • Lớp trên: 2 thanh d16 nặng 3,16 kg trên mỗi mét dầm.
  • Cộng hai nhóm rồi nhân với chiều dài dầm L (đã gồm neo) là ra thép dọc cả dầm.

Thép đai tính riêng. Đếm số đai bằng nhịp chia cho bước đai rồi cộng một, nhân với chiều dài một đai, rồi nhân với 0,395 kg/m của d8. Chiều dài một đai bằng chu vi lõi bê tông trong lớp bảo vệ cộng hai móc.

Bước đai thường dày hơn ở gần gối. Chia dầm thành từng đoạn theo bản vẽ và đếm riêng từng đoạn, đừng lấy một bước đai cho cả nhịp.

5. Cách tính khối lượng thép cho cột

Cột có thép dọc chạy suốt chiều cao tầng, nối với tầng trên bằng đoạn thép chờ. Mỗi thanh dọc dài bằng chiều cao tầng cộng đoạn chờ nối. Thép đai đặt dày hơn ở hai đầu cột, nên tính theo từng vùng thay vì một bước đều.

Ví dụ tính thép dọc cộtCột có 4Φ18 chạy suốt: 4 thanh d18 nặng 8,00 kg trên mỗi mét chiều cao cột. Nhân với chiều cao tính cả đoạn chờ nối để ra thép dọc một cột.

Cột góc và cột biên thường có số thanh hoặc cỡ thép khác cột giữa. Tách từng loại cột trong bảng bóc tách, đừng nhân một cột mẫu cho cả tầng.

6. Thép sàn tính theo mỗi m² như thế nào?

Thợ buộc lưới cốt thép đặt theo hai phương trên mặt sàn trước khi đổ bê tông
Lưới thép hai phương trên một mặt sàn cầu đang thi công, thanh thép được buộc sẵn trước khi đổ bê tông.

Sàn dùng lưới thép hai phương, thường hai lớp trên và dưới. Với lưới đặt đều 5 thanh trên mỗi mét theo mỗi phương, một m² sàn có 2 lớp × 2 phương × 5 thanh = 20 đoạn thép dài một mét. Nhân 20 với khối lượng mỗi mét của cỡ thép là ra khối lượng thép trên mỗi m². Bảng dưới ghi kết quả cho ba cỡ hay dùng.

Đường kính (mm) Khối lượng (kg)
8 7,90
10 12,34
12 17,77

Nguồn: tính theo công thức ở mục 1 cho lưới hai lớp, 5 thanh mỗi mét theo mỗi phương, ngày 16/11/2026; chưa gồm thép mũ, thép chờ và đoạn neo.

Sàn chỉ đặt một lớp thì lấy một nửa giá trị trong bảng. Lưới dày hơn hoặc thưa hơn thì đổi số thanh trên mỗi mét, phần còn lại giữ nguyên. Nhân kết quả với diện tích ô sàn, rồi cộng thép mũ ở gối và đoạn neo vào dầm.

7. Thép hình và thép hộp tính theo công thức hay theo barem?

Thép tròn có công thức gọn. Thép hình và thép hộp có góc bo ở mép nên công thức hình học cho số cao hơn barem của nhà máy vài phần trăm, và chênh nhiều hơn ở thanh mỏng. Với kết cấu thép như xà gồ hay khung nhà xưởng, dùng barem của đúng dòng hàng và đúng nhà sản xuất sẽ sát hơn.

Đặc điểm và quy cách từng dòng có ở hai bài trên site: thép V và thép I. Khối lượng mỗi mét lấy từ barem, phần còn lại giống hệt thép tròn: tổng chiều dài nhân khối lượng mỗi mét.

8. Những khoản nào hay bị bỏ sót khi tính khối lượng thép?

  • Neo và nối chồng: thanh nối nằm hai lần trong đoạn chồng, phải tính cả hai.
  • Thép mũ ở gối dầm và thép chờ của cột, vách.
  • Đai dày ở đầu cột và gần gối dầm.
  • Thép con kê và thép chống nâng lớp thép trên của sàn.
  • Cấu kiện nhỏ: lanh tô, ô văng, bể nước, cầu thang.
Khối lượng lý thuyếtKhối lượng tính từ bản vẽ là khối lượng lý thuyết. Thép mua theo cây có chiều dài chuẩn, đoạn cắt thừa không dùng được là hao hụt thật, nằm ngoài phép tính này.

Kết quả cuối nhân với đơn giá thép tại thời điểm mua. Hỏi báo giá mới của nhà cung cấp trước khi chốt ngân sách, vì giá thép biến động theo từng thời kỳ.

9. Câu hỏi thường gặp

Thép phi 12 một mét nặng bao nhiêu kg?

Thanh d12 nặng 0,888 kg/m theo công thức d² × 0,00617. Barem nhà máy có thể làm tròn khác đôi chút ở chữ số cuối, nhưng chênh lệch này rất nhỏ so với hao hụt thi công.

Đổi tổng chiều dài sang số cây thép như thế nào?

Chia tổng chiều dài cần dùng cho chiều dài một cây theo thông số của nhà sản xuất, làm tròn lên. Chiều dài cây khác nhau giữa các nhà sản xuất và các dòng hàng. Xem phiếu hàng của đúng lô.

Có thể ước lượng nhanh thép sàn theo kg trên mỗi m² không?

Được, khi cần ước sơ bộ. Lưới d10 hai lớp ở bảng mục 6 nặng 12,34 kg mỗi m² sàn, chưa gồm thép mũ và đoạn neo. Đây chỉ là mốc tham khảo, bản vẽ chi tiết mới cho số để đặt hàng.

Hàm lượng thép bao nhiêu là hợp lý cho một cấu kiện?

Không có một con số chung. Hàm lượng thép phụ thuộc tải trọng, nhịp, cấp độ bền bê tông và cách thiết kế. Hãy đối chiếu với bản vẽ của kỹ sư kết cấu và các cấu kiện cùng loại trong cùng công trình.

Đọc tiếp: bảng tra trọng lượng thép xây dựng từ phi 6 đến phi 32 và quy cách thép I. Người đang tìm hiểu có thể tham khảo thêm bài viết về bảo quản thép xây dựng ngoài trời.

Cập nhật 16/11/2026 bởi satthepxaydung.xyz.

Gọi ngay