- Bạn chưa chọn sản phẩm nào
- Tiếp tục mua hàng
Mác thép CB300 là loại thép cốt bê tông có giới hạn chảy tối thiểu 300 MPa, chữ V đi kèm cho biết thanh có gân (thanh vằn). Hai mác cùng họ là CB400 và CB500, chỉ khác nhau ở mức chảy và độ bền kéo tối thiểu. Bài này giải thích cách đọc ký hiệu, đặt ba mác cạnh nhau trong một bảng và nêu những việc cần kiểm khi nhận hàng về công trình. Xem thêm: Thép thanh vằn là gì.
Tóm tắt nhanh
- Ba chữ số trong tên mác là giới hạn chảy tối thiểu tính bằng MPa.
- Chữ V là thanh vằn, chữ T là thanh tròn trơn.
- Mác cao chịu lực lớn hơn trên cùng tiết diện nhưng kém dẻo hơn.
- Bản vẽ thiết kế quyết định mác dùng, không tự đổi ngoài công trường.
1. Mác thép CB300 đọc thế nào, chữ V nghĩa là gì?
Ký hiệu CB300-V có ba phần. «CB» mở đầu tên mác của thép cốt bê tông. Ba chữ số «300» là giới hạn chảy trên quy định, đơn vị MPa, tương đương N/mm². Chữ «V» ở cuối chỉ thép thanh vằn; thép thanh tròn trơn mang chữ «T», ví dụ CB300-T.
Con số 300 hay bị hiểu nhầm. Đó là mức tối thiểu tiêu chuẩn đòi hỏi: mẫu thử kéo của lô đạt phải có giới hạn chảy không thấp hơn 300 MPa. Nó không phải tải mà cây thép chịu được trong dầm hay cột, vì tải thiết kế còn phụ thuộc hệ số an toàn và tiết diện do kỹ sư tính.
Số trong tên mác là mức chảy tối thiểu của vật liệu, không phải sức chịu tải của cây thép khi đã nằm trong kết cấu.
Tiêu chuẩn hiện hành cho thép thanh vằn là TCVN 1651-2:2018, thay cho bản 2008. Ba mác CB300-V, CB400-V và CB500-V nằm trong phạm vi tiêu chuẩn này. Thép thanh tròn trơn thuộc phần 1 của cùng bộ TCVN 1651.
2. Bảng cơ tính tối thiểu của CB300-V, CB400-V và CB500-V
Muốn so ba mác, nhìn hai cột đầu của bảng: giới hạn chảy và giới hạn bền kéo. Cả hai đều là giá trị tối thiểu, lô hàng thực tế thường nhỉnh hơn một chút.
| Mác | Giới hạn chảy tối thiểu (MPa) | Giới hạn bền kéo tối thiểu (MPa) |
|---|---|---|
| CB300-V | 300 | 450 |
| CB400-V | 400 | 570 |
| CB500-V | 500 | 650 |
Nguồn: TCVN 1651-2:2018, giá trị tối thiểu; đối chiếu với bảng thông số do nhà sản xuất công bố, đọc ngày 14/11/2026.
Ngoài hai cột trên, tiêu chuẩn còn đặt mức tối thiểu cho độ giãn dài và yêu cầu thử uốn nguội 180 độ quanh gối uốn. Mác càng cao thì gối uốn dùng khi thử càng lớn, nghĩa là thanh kém dẻo hơn. Điều này chạm tới việc uốn đai và uốn móc ở công trường: với CB400 và CB500, tuân theo bán kính uốn ghi trong bản vẽ chặt hơn so với CB300.
3. CB300, CB400 hay CB500: chọn loại nào cho công trình?
Câu trả lời ngắn: chọn đúng mác bản vẽ thiết kế ghi. Nhà dân thấp tầng thường gặp CB300; công trình nhiều tầng, cột và dầm lớn hay dùng CB400 hoặc CB500 để giảm lượng thép trong tiết diện. Bảng dưới gom tiêu chí chọn theo từng hướng.
| Chọn CB300-V khi | Chọn CB400-V hoặc CB500-V khi |
|---|---|
| Bản vẽ ghi CB300, nhà ở thấp tầng, kết cấu đơn giản | Bản vẽ ghi mác cao, nhà nhiều tầng, nhịp lớn, tải nặng |
| Cần thép dẻo, dễ uốn đai, uốn móc bằng thủ công | Cần giảm số thanh, tiết diện thép trong cột và dầm |
Kết luận: mác cao tiết kiệm thép trên mỗi đơn vị lực nhưng đòi hỏi thi công kỹ hơn; mác nào cũng phải khớp với tính toán của kỹ sư.
Để thấy khác biệt, lấy một thanh D16 có tiết diện khoảng 201 mm². Lực tương ứng với giới hạn chảy tối thiểu của thanh được tính bằng tiết diện nhân giới hạn chảy.
Ví dụ tínhCB300: 201 × 300 = 60.300 N, khoảng 60 kN. CB400: 201 × 400 = 80.400 N, khoảng 80 kN. CB500: 201 × 500 = 100.500 N, khoảng 100 kN. Đây là lực chảy của vật liệu, chưa phải tải cho phép trong thiết kế.
Cùng một đường kính, CB500 cho lực chảy gấp 5/3 lần CB300. Đó là lý do bản vẽ dùng mác cao có thể ghi ít thanh hơn, hoặc đường kính nhỏ hơn, so với phương án CB300.
Không tự thay mácĐổi CB300 sang mác cao hơn, hay đổi đường kính cho vừa hàng sẵn có, cần kỹ sư thiết kế tính lại và duyệt. Thay theo cảm tính có thể làm thiếu thép ở vị trí chịu lực hoặc gây khó khi uốn, nối.
4. Khối lượng mỗi mét thép vằn theo đường kính
Một điểm ít người nói: mác thép không làm cây thép nặng hơn. CB300, CB400 và CB500 cùng đường kính thì cùng khối lượng danh nghĩa, vì cùng khối lượng riêng của thép. Khối lượng mỗi mét thanh tròn tính bằng đường kính (mm) bình phương nhân 0,00617.
| Đường kính (mm) | Khối lượng (kg/m) |
|---|---|
| 10 | 0,617 |
| 12 | 0,888 |
| 14 | 1,21 |
| 16 | 1,58 |
| 18 | 2,00 |
| 20 | 2,47 |
| 22 | 2,99 |
| 25 | 3,86 |
Nguồn: tính theo công thức đường kính bình phương nhân 0,00617, ngày 14/11/2026. Bảng của nhà máy có thể lệch nhẹ do sai số cho phép.
Khối lượng danh nghĩa giúp kiểm nhanh một lô hàng, như mục tiếp theo mô tả.
5. Kiểm mác thép khi nhận hàng bằng cách nào?
Bằng mắt thường không đọc được mác, nên việc kiểm dựa vào giấy tờ, ký hiệu trên thanh và vài phép đo đơn giản. Thứ tự dưới đây đi từ nhanh đến kỹ.
- Đối chiếu giấy tờ: mác ghi trên nhãn bó và chứng chỉ chất lượng của lô phải khớp bản vẽ và hợp đồng.
- Xem ký hiệu trên thanh: thanh vằn thường có ký hiệu cán nổi của nhà máy; hỏi nhà cung cấp cách đọc ký hiệu đó.
- Đo đường kính bằng thước kẹp ở vài vị trí, xem gân đều và bề mặt không nứt, không rỉ bong từng lớp.
- Cân đoạn mẫu có chiều dài đo thật, quy ra kg/m rồi so với bảng ở mục 4.
- Gửi mẫu thử kéo và thử uốn tới phòng thí nghiệm vật liệu xây dựng được công nhận khi giám sát yêu cầu hoặc khi lô hàng có nghi ngờ.
Dấu hiệu nên dừng nhận hàng và hỏi lại nhà cung cấp:
- Nhãn bó: thiếu mác hoặc mác khác hợp đồng.
- Chứng chỉ chất lượng: không ghi số lô, hoặc số lô không khớp nhãn.
- Khối lượng mét: lệch rõ so với bảng cùng đường kính.
- Bề mặt: gân mờ, vết nứt, cong vênh nhiều.
6. Câu hỏi thường gặp
Mác thép CB300V là gì?
Đó là cách viết gọn của CB300-V: thép cốt bê tông dạng thanh vằn, giới hạn chảy tối thiểu 300 MPa theo TCVN 1651-2:2018. Chữ V cho biết thanh có gân để bám bê tông. Thanh tròn trơn dùng chữ T thay cho V.
CB400 và CB500 khác nhau thế nào?
CB500 có giới hạn chảy và bền kéo tối thiểu cao hơn CB400, nên cùng tiết diện chịu lực lớn hơn. Đổi lại thanh kém dẻo hơn, bán kính uốn trong thử nghiệm lớn hơn. Chọn loại nào là việc của bản vẽ thiết kế.
Thép CB300 có dùng cho nhà dân được không?
Được, và đây là mác hay gặp ở nhà ở thấp tầng, nếu bản vẽ thiết kế ghi CB300. Điều cần kiểm là hàng giao có đúng mác, đúng đường kính và có chứng chỉ chất lượng của lô, không phải bản thân con số 300.
Có thể thay CB300 bằng CB400 không?
Không nên tự làm. Mác cao hơn cho phép giảm tiết diện thép, nhưng chỉ khi kỹ sư thiết kế tính lại cho từng cấu kiện. Dù giữ nguyên số thanh, việc đổi mác vẫn cần xác nhận của thiết kế, vì độ dẻo và yêu cầu uốn của hai mác khác nhau.
CB300-V và CB300-T khác nhau ở đâu?
Cùng mức chảy tối thiểu 300 MPa, khác dạng thanh: CB300-V là thanh vằn có gân, CB300-T là thanh tròn trơn. Thanh vằn bám bê tông tốt hơn nên dùng làm thép chịu lực chính; thanh trơn thường gặp ở thép đai và chi tiết phụ.
Cập nhật 14/11/2026 bởi satthepxaydung.xyz.
