- Bạn chưa chọn sản phẩm nào
- Tiếp tục mua hàng
Thép thanh vằn là thép thanh có gân nổi trên bề mặt, dùng làm cốt trong móng, dầm, cột và sàn bê tông. Gân giúp thanh bám chặt vào bê tông nên loại này thay thép tròn trơn ở hầu hết kết cấu chịu lực. Tiêu chuẩn TCVN 1651-2:2018 chia thép thanh vằn thành bốn mác theo giới hạn chảy. Bài này giải thích cách đọc ký hiệu mác, bảng khối lượng theo đường kính và các bước kiểm hàng khi nhận ở công trường.
Tóm tắt nhanh
- Gân ngang là điểm khác thép trơn: bê tông bị gân giữ lại, thanh không trượt khi chịu kéo.
- CB400-V đọc là cốt bê tông, giới hạn chảy 400 MPa, thanh vằn.
- Khối lượng mỗi mét dài tính gần đúng bằng d² × 0,00617 (kg/m, d là đường kính danh nghĩa).
- Mác và đường kính do bản vẽ kết cấu quyết; công trường kiểm nhãn, khối lượng và chứng chỉ của lô.
1. Thép vằn là gì và khác thép tròn trơn ở đâu?
Người làm xây dựng còn gọi thép thanh vằn là thép gân hay thép cây; tiếng Anh là rebar. Đó là thép thanh cán nóng, quanh thân có các gân ngang chạy đều. Bê tông chịu nén tốt nhưng chịu kéo kém, nên phần lực kéo trong dầm và sàn do thép gánh. Thanh nhẵn dễ trượt trong bê tông khi bị kéo. Gân tạo các điểm cài, lực truyền từ bê tông sang thép qua cả chiều dài neo.
TCVN 1651-2:2018 áp dụng cho thanh vằn cung cấp ở dạng thẳng, dạng cuộn và sản phẩm nắn thẳng. Tiêu chuẩn không áp dụng cho thanh vằn chế tạo lại từ thép tấm hay ray đường sắt.
| Tiêu chí | Thép thanh vằn | Thép tròn trơn |
|---|---|---|
| Bề mặt | Có gân ngang, có thể có gân dọc | Nhẵn |
| Bám dính với bê tông | Gân cài cơ học vào bê tông | Chủ yếu nhờ ma sát bề mặt |
| Tên mác theo TCVN 1651 | CB300-V, CB400-V, CB500-V, CB600-V | CB240-T, CB300-T |
| Hay dùng cho | Cốt chịu lực chính của dầm, cột, sàn, móng | Cốt đai, thép cấu tạo, chi tiết nhỏ |
Nguồn: TCVN 1651-1 và TCVN 1651-2, đọc ngày 14/11/2026.
2. Cấu tạo của thanh vằn: lõi, gân ngang và gân dọc
Nhìn ngang một thanh vằn, bạn thấy ba phần: lõi tròn ở giữa, các gân ngang và (nếu có) gân dọc. Tiêu chuẩn bắt buộc gân ngang với ít nhất hai hàng phân bố đều quanh chu vi. Gân dọc thì tuỳ nhà sản xuất.
- Gân ngang: phần lồi vuông góc hoặc xiên so với trục thanh, trải đều dọc thân, trừ đoạn dập nhãn.
- Gân dọc: gân chạy song song trục thanh; không bắt buộc, nên có loại có và loại không.
- Kiểu gân: tiêu chuẩn đặt yêu cầu riêng cho gân có chiều cao không đổi và gân hình lưỡi liềm.
- Đường kính danh nghĩa: lấy theo thanh tròn trơn có cùng diện tích mặt cắt, nên đo qua gân luôn ra số lớn hơn.
Đừng đo thép bằng thước kẹpSố đo qua gân lớn hơn đường kính ghi trên nhãn, nên không kết luận được thanh thiếu cỡ hay không. Muốn biết thanh có đúng cỡ, cắt một đoạn, đo chính xác chiều dài và cân, chia ra khối lượng mỗi mét rồi so với bảng ở mục 4.
3. Cách đọc ký hiệu CB300-V, CB400-V, CB500-V và nhãn trên thanh
Chữ CB là viết tắt của cốt bê tông; ba chữ số tiếp theo là giá trị giới hạn chảy trên tính bằng megapascal; chữ V là thép thanh vằn.
— Diễn giải theo chú thích của TCVN 1651-2:2018, đọc ngày 14/11/2026
Vậy CB500-V là thanh vằn có giới hạn chảy trên tối thiểu 500 MPa. Con số càng cao, thép chịu lực càng lớn trên cùng một tiết diện, đổi lại thép cứng hơn nên uốn khó hơn.
| Mác thép | Giới hạn chảy trên tối thiểu (MPa) | Giới hạn bền kéo tối thiểu (MPa) |
|---|---|---|
| CB300-V | 300 | 450 |
| CB400-V | 400 | 570 |
| CB500-V | 500 | 650 |
| CB600-V | 600 | 710 |
Nguồn: TCVN 1651-2:2018, Bảng 6 (giá trị nhỏ nhất), đọc ngày 14/11/2026.
CB600-V có thêm một hạn chế: tiêu chuẩn ghi rõ mác này không được dùng để hàn.
Trên từng thanh, nhà máy cán chìm hoặc nổi một dãy ký tự theo thứ tự: logo hoặc tên viết tắt của nhà sản xuất, ký hiệu mác, chữ d, rồi đường kính danh nghĩa. Ví dụ ABCDE CB400 d20 (hoặc ABCDE CB4 d20) là thanh CB400-V, cỡ mà bản vẽ ghi là D20 hay phi 20. Cách ghi CB3, CB4, CB5, CB6 là dạng viết gọn của CB300, CB400, CB500, CB600. Nếu cần chọn kỹ hơn, mời xem Mác thép CB300, CB400, CB500.
Hàng nhập khẩu hay công trình có yếu tố nước ngoài đôi khi ghi mác theo hệ khác, như SD390 (JIS G3112), Grade 60 (ASTM A615) hoặc B500B (BS 4449). Việc coi hai mác thuộc hai hệ là tương đương do kỹ sư thiết kế xác nhận; không bảng đối chiếu nào thay được xác nhận đó.
4. Bảng khối lượng thép thanh vằn theo đường kính
Khối lượng mỗi mét dài tính từ diện tích mặt cắt danh nghĩa nhân khối lượng riêng của thép. Với thanh đường kính d (tính bằng milimét), công thức rút gọn là d² × 0,00617 kg/m. Tiêu chuẩn còn ghi sẵn bảng làm tròn, dùng cho các cỡ dưới đây. Chiều dài cây và cách đóng bó do nhà sản xuất và bên mua thoả thuận, nên muốn biết cả cây nặng bao nhiêu, hãy nhân khối lượng mỗi mét với chiều dài thực của cây.
| Đường kính d (mm) | Khối lượng mỗi mét (kg/m) | Sai lệch cho phép (%) |
|---|---|---|
| 10 | 0,617 | ±6 |
| 12 | 0,888 | ±6 |
| 14 | 1,21 | ±5 |
| 16 | 1,58 | ±5 |
| 18 | 2,00 | ±5 |
| 20 | 2,47 | ±5 |
Nguồn: TCVN 1651-2:2018, Bảng 2 (sai lệch áp cho một thanh đơn), đọc ngày 14/11/2026.
Cột sai lệch cho thấy dung sai thu nhỏ dần khi thanh to lên. Các cỡ nhỏ như d6, d8 được phép lệch nhiều hơn bảng trên, nên cân thấy lệch vài phần trăm ở thanh nhỏ chưa phải dấu hiệu hàng kém.
Ví dụ tínhThanh D20 nặng 2,47 kg/m, thanh D10 nặng 0,617 kg/m. Tỷ số 2,47 ÷ 0,617 ≈ 4. Đường kính gấp đôi thì diện tích mặt cắt, cũng là khối lượng, gấp bốn: 20² ÷ 10² = 4. Muốn thay một thanh D20 bằng D10 chỉ về diện tích thép thì cần bốn thanh.
5. Dùng thép thanh vằn ở đâu và chọn mác nào?
Gần như mọi cấu kiện bê tông cốt thép đều có thép vằn. Mỗi vị trí dùng nó theo một cách:
- Móng và giằng móng: lưới thép chịu kéo ở đáy móng, truyền tải từ cột xuống đất.
- Dầm: thép dọc chịu kéo ở thớ dưới giữa nhịp và thớ trên chỗ gối.
- Cột: thép dọc cùng bê tông chịu nén, và chịu uốn khi cột lệch tâm.
- Sàn và cầu thang: lưới thép hai lớp, lớp dưới chịu kéo giữa ô sàn.
Nếu công trình của bạn là khung thép chứ không phải bê tông cốt thép, vật liệu chính lại là thép hình; bảng quy cách nằm ở bài kích thước thép I. Phần lan can, khung phụ hay xà gồ thường dùng thép hộp, đọc thêm trong bảng báo giá sắt hộp Hòa Phát.
| CB300-V hợp khi | CB400-V, CB500-V hợp khi |
|---|---|
| Nhà thấp tầng, nhịp nhỏ, tải nhẹ, bản vẽ ghi CB300-V | Cấu kiện chịu tải lớn, nhà cao tầng, thiết kế muốn giảm số thanh hoặc đường kính |
Kết luận: mua đúng mác bản vẽ ghi. Muốn đổi sang mác cao hơn để tiết kiệm thép, phải để kỹ sư kết cấu tính lại cả neo, nối và uốn.
6. Nhận thép ở công trường: kiểm gì trước khi đổ bê tông?
- Đọc nhãn bó: tên nhà sản xuất, số hiệu tiêu chuẩn, mác, đường kính danh nghĩa, số lô, tháng và năm sản xuất. Thép lưu hành trên thị trường còn phải có dấu hợp quy trên nhãn.
- Đối chiếu ký tự dập trên thanh với nhãn bó: cùng mác, cùng đường kính.
- Xin chứng chỉ chất lượng của đúng lô, số lô trên chứng chỉ phải khớp số lô trên nhãn.
- Cân thử một đoạn đo chính xác chiều dài, quy ra khối lượng mỗi mét rồi so với bảng ở mục 4, nhớ tính sai lệch cho phép theo đường kính.
- Lấy mẫu thử kéo và uốn tại phòng thí nghiệm khi thiết kế hoặc giám sát yêu cầu; phép thử kéo theo TCVN 7937-1.
- Kê cao và che mưa, xếp riêng theo lô và đường kính để khỏi lẫn cỡ.
7. Câu hỏi thường gặp
Khác nhau giữa thép thanh vằn và thép cuộn là gì?
Hai cách gọi nói về hai thứ khác nhau. Cuộn là dạng đóng gói, còn vằn hay trơn là dạng bề mặt. Tiêu chuẩn cho phép thanh vằn cung cấp ở dạng cuộn rồi nắn thẳng, nên khi đặt hàng hãy hỏi rõ bề mặt có gân hay không và mác gì, đừng chỉ nói «thép cuộn».
Hàn được thép thanh vằn không?
Tuỳ mác và quy trình. CB600-V không được dùng để hàn. Với các mác còn lại, tiêu chuẩn có giới hạn đương lượng cacbon để kiểm soát khả năng hàn, nhưng cách hàn và mối nối nào được chấp nhận vẫn do thiết kế chỉ định.
D10, phi 10 và Ø10 có phải một cỡ không?
Đúng, cả ba chỉ cùng một cỡ thép, đơn vị ngầm là milimét; chỉ khác cách ghi của bản vẽ và người bán. Trên thanh thép, nhà máy dập dạng d10.
Thép vằn có gỉ bề mặt còn dùng được không?
Lớp gỉ mỏng dạng bột, chùi đi là sạch, thường không ảnh hưởng đến độ bám với bê tông. Gỉ bong thành vảy hoặc rỗ sâu làm mất tiết diện thì loại bỏ. Quyết định cuối cùng thuộc về giám sát công trình.
Giá thép thanh vằn bao nhiêu một kg?
Giá đổi theo nhà máy, đường kính, khu vực và ngày mua, nên bài này không in số để tránh con số cũ. Bạn nên xin báo giá có ghi ngày từ nhà cung cấp, kèm mác và số lô.
8. Đọc tiếp
Muốn so với các dòng thép khác trong kết cấu, xem bảng quy cách thép I và bảng giá thép hộp đen.
Cập nhật 14/11/2026 bởi satthepxaydung.xyz.
